Ο Νικόλαος Καρπενησιώτης ή Παντοπώλης γεννήθηκε στο Καρπενήσι περί τα μέσα του 17ου αιώνα. Έζησε στην πόλη του Καρπενησίου μέχρι την ηλικία των 15 ετών , όταν αποφασίζει να αναχωρήσει για την Πόλη. Με καραβάνι καταφθάνει στην Κωνσταντινούπολη κι εργάζεται στο παντοπωλείο που διατηρούσε ο πατέρας του(«Παντοπώλης»).
Ο πατέρας του Νικόλαου αναθέτει σε ένα Τουρκο φίλο του να διδάξει την Τούρκικη γλώσσα στο νεαρό Νικόλαο. Αυτός – κατειλημμένος από φθόνο για τη γνώση και τη φιλομάθεια του νεαρού – καταδίδει με σκευωρία τον Νικόλαο στις τουρκικές αρχές ως αρνητή του Μωάμεθ.
Ο Νικόλαος αντιστέκεται σθεναρά να ομολογήσει την πίστη του στον Μωάμεθ μπροστά στις τούρκικες δικαστικές αρχές με συνέπεια να φυλακισθεί και να βασανισθεί επί εξήντα ημέρες. Παρά τις στερήσεις και τα βασανιστήρια ο Νικόλαος - πάρα το νεαρό της ηλικίας - έμεινε ακλόνητος στην πίστη του και στις 23 Σεπτεμβρίου 1672 αποκεφαλίζεται μπροστά από το παντοπωλείο του πατέρα του στην περιοχή «Ταχτά Καλέ» της Πόλης.
Το ιερό λείψανο του νεομάρτυρα αρχικά ενταφιάζεται στο Μοναστήρι της Παναγίας στη Χάλκη. Η τίμια Κάρα του νεομάρτυρα δόθηκε στη Μονή Ξυροποτάμου στο Άγιο Όρος ενώ τμήματα των σεπτών λειψάνων του βρίσκονται στις Μονές Προυσσού και Τατάρνας καθώς και στο ναό του Αγίου στο Καρπενήσι.
Ο Νικόλαος Καρπενησιώτης είναι ο πολιούχος άγιος της πόλης του Καρπενησίου και η μνήμη του τελείται στις 23 Σεπτεμβρίου.