Παραδοσιακά μαγειρικά σκεύη

Το ταψί ή τιψί

Από τα πιο αναγκαία μαγειρικά σκεύη. Αγοράζονταν από τους γανωτήδες («καζαντζήδες») οι οποίοι γάνωναν το ταψί ώστε να είναι εύχρηστο. Υπήρχαν διαφόρων μεγεθών ταψιά ανάλογα με τη χρήση τους («ταψάκια», «μεσαία ταψιά», «τάψες»). Τα μικρά ταψιά, τα οποία ονομάζονταν και «γυρίσματα», χρησιμοποιούνταν κυρίως για τις πίτες ενώ τα άλλα ταψιά χρησιμοποιούνταν για το ψωμί ή και για γλυκίσματα εντός κλιβάνου ή γάστρας.

Η γάστρα ή το σάτσι

Η γάστρα αποτελεί απαραίτητο εφόδιο κάθε χωρικού, κυρίως στα ορεινά μέρη, καθώς αναπληρώνει τον κλίβανο. Η γάστρα τοποθετούνταν σε εστία με άφθονα ξύλα και παρέμενε μέχρι να κοκκινίσει από τη θέρμανση και να κατακάτσει η φωτιά. Πολλοί ορεινοί ποιμένες χρησιμοποιούσαν, αντί της βαριάς σιδερένιας , γάστρα από λευκοσίδηρο.

Νταβάς

Είναι ένα μικρό ταψί με κάπως υψηλότερα χείλη. Συνήθως οι νταβάδες έχουν και λαβές, τα αφτιά, για να κρατιούνται πιο εύκολα. Είναι κατασκευασμένοι κυρίως από χαλκό αλλά συναντούμε και από πηλό, οι οποίοι ονομάζονται «γκιβέτσια». Συνήθως στο εσωτερικό των νταβάδων τοποθετούνταν ψωμιά, λειτουργίες, μικρές πίτες αλλά και κρέας.

Τηγάνι

Είναι από τα πολύχρηστα σκέυη. Στην Ευρυτανία συναντούσαμε δύο ειδών τηγάνια, τα σιδεροτήγανα (από σίδηρο) και τα χαλκωματένια (από χαλκό). Σε αυτά τσιγάριζαν τα κρεμμύδια, το κρέας πριν τη χύτρα, τα ψάρια, τις τηγανίτες, τα αυγά. Με τα χαλκοτήγανα, τα οποία ήταν βαθύτερα των σιδεροτήγανων, μαγειρεύονταν διάφορα φαγητά όπως ο τραχανάς, η «ζιουματούρα» (τεμάχια ξηρού ψωμιου με νερό και λάδι), η κουρκούτα (χυλός με αλεύρι καλαμποκιού ή σιταριού).

Κακάβι, Τέντζερες

Το κακάβι ήταν απαραίτητο σκέυος το οποίο δεν έλειπε ποτέ από τις ευρυτανικές οικογένειες. Το κακάβι είχε ως λαβή το αρβάλι, εένα τοξοειδές χάλκινο έλασμα εξαρτώμενο από δύο αντικρυνούς κρίκους. Το κακάβι σκεπαζόταν με χάλκινο πώμα , το καπάκι.

Ο τέντζερες ή τέντζερης ήταν της ίδιας χρήσεως με το κακάβι με τη διαφορά ότι δε φέρει αρβάλι και ότι το στόμιό του είναι μεγαλύτερο του πυθμένα (στο κακάβι ισχύει το αντίθετο.)

Κούτουλας

Πρόκειται για σκεύος που χρησιμοποιούσαν κυρίως οι ποιμένες για τη μετάγγιση αλλά και την πόση του γάλατος. Επίσης με αυτό έπιναν και νερό.

Το γουδί και η καυκιά

Το γουδί είναι κυλινδρικό ξύλινο αγγείο κατασκευασμένο από στέρεο ξύλο. Εντός του κοίλου του γουδιού τοποθετείται το στομπιστήρι, ξύλο κατεργασμένο με εξόγκωμα στο κάτω μέρος , το οποίο είνια γνωστό και ως «γουδοχέρι»

Η καυκιά είναι ξύλινο πινάκιο από μονοκόμματο ξύλο κατεργασμένο . έχει και αυτή το γουδοχέρι.

Το γουδί και η καυκιά χρησιμοποιούνταν για τη σκορδαλιά.

Το λαδορρόϊ ή λαδικό

Το λαδορρόϊ ή λαδικό είναι αγγείο κατασκευασμένο από λευκοσίδηρο, στο εσωτερικό του οποίου τοποθετούνταν το λάδι προκειμένου να χρησιμοποιηθεί στα φαγητά. Μέσω του χωνοειδούς λαιμού εγχέεται το λάδι εντός και εκχύνεται μέσω του στενού σωλήνα, ο οποίος ονομάζεται «μποτσινάρι».

Πηγή: Λουκόπουλος, Δ., (1984). ΑΙΤΩΛΙΚΑΙ ΣΚΕΥΗ ΟΙΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΡΟΦΑΙ. Εκδόσεις «Δωδώνη: Αθήνα - Γιάννινα